لیزر و تکنولوژی لیزر در پزشکی
لیزر و تکنولوژی لیزر در پزشکی
نویسنده: مهندس نیما طباطبایی | شرکت نیماطب
مقدمه
فناوری لیزر (Laser) که از دهه ۱۹۶۰ میلادی وارد دنیای پزشکی شد، امروز به یکی از اصلیترین ابزارها در درمانهای پزشکی و زیبایی تبدیل شده است. لیزر که مخفف “تقویت نور توسط گسیل القایی تابش” (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) است، امکان اعمال دقیق و هدفمند روی بافتهای بدن را فراهم میکند؛ بدون اینکه آسیب جدی به بافتهای اطراف وارد شود.
انواع لیزرها در پزشکی
لیزرها بر اساس طول موج، نوع محیط فعال (گازی، جامد، مایع یا دیودی) و نوع کاربردشان در دستههای مختلفی قرار میگیرند. از جمله مهمترین انواع لیزرهای پزشکی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱.
لیزر CO₂
یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین لیزرها در جراحیهای پوستی و زیبایی است. این لیزر با طول موج ۱۰۶۰۰ نانومتر، برای برداشتن ضایعات پوستی، اسکار، چین و چروک، و جوانسازی پوست استفاده میشود.
۲.
لیزر Nd:YAG
این لیزر با طول موج ۱۰۶۴ نانومتر در درمان رگهای عنکبوتی، حذف مو، پاککردن تتو و درمان ضایعات رنگدانهای کاربرد دارد.
۳.
لیزر دیودی (Diode)
برای حذف موهای زائد بسیار محبوب است. طول موج ۸۰۸ یا ۸۱۰ نانومتر دارد و عمیقتر از سایر لیزرها به فولیکول مو نفوذ میکند.
۴.
لیزر Er:YAG و Er:Cr:YSGG
این نوع لیزرها بیشتر در دندانپزشکی، پوست و استخوان مورد استفاده قرار میگیرند.
کاربردهای لیزر در پزشکی
۱.
پزشکی زیبایی
-
حذف موهای زائد
-
جوانسازی پوست (فراکشنال، RF، CO₂)
-
پاککردن تتو (Q-Switch, PicoSure)
-
درمان ضایعات عروقی و رنگدانهای
-
درمان آکنه و اسکار
۲.
جراحی
لیزر جایگزین چاقوی جراحی در بسیاری از موارد شده است. مزایای آن شامل دقت بالا، خونریزی کم و بهبود سریعتر است.
۳.
دندانپزشکی
از لیزر برای جراحی لثه، سفید کردن دندانها، درمان پوسیدگی و بلیچینگ استفاده میشود.
۴.
چشمپزشکی
اصلاح عیوب انکساری مانند نزدیکبینی و دوربینی با لیزرهایی مانند Excimer انجام میشود (مانند روشهای LASIK و PRK).
۵.
اورولوژی و درمان سنگ کلیه
لیزر هولمیوم برای شکستن سنگهای کلیوی و پروستات کاربرد دارد.
مزایای لیزر در پزشکی
-
دقت بالا
-
خونریزی کمتر
-
زخم و التهاب کمتر
-
دوره نقاهت کوتاهتر
-
عدم نیاز به بخیه در بسیاری موارد
-
نتایج ظاهری بهتر در درمانهای زیبایی
نکات ایمنی استفاده از لیزر
هرچند لیزر بسیار ایمن است، اما استفاده نادرست آن میتواند منجر به سوختگی، آسیب به چشم، یا نتایج نامطلوب شود. اپراتورها و پزشکان باید آموزش کامل ببینند و از عینک مخصوص محافظ چشم استفاده کنند.
آینده لیزر در پزشکی
پیشرفتهای آینده در زمینه لیزر پزشکی شامل لیزرهای هوشمند با قابلیت تشخیص بافت، لیزرهای بدون درد و بیخطر برای پوستهای حساس، و ترکیب فناوریهای دیگر مانند هوش مصنوعی با سیستمهای لیزری خواهد بود.
نتیجهگیری
فناوری لیزر به عنوان یک ابزار تحولآفرین در پزشکی و زیبایی جایگاه ویژهای یافته است. شناخت انواع لیزرها، کاربردها و مزایای آنها برای پزشکان، اپراتورها و دانشجویان مهندسی پزشکی بسیار ضروری است.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.